Het beste middel om jezelf te leren kennen is proberen een ander te begrijpen.

André Gide 
Frans schrijver en Nobelprijswinnaar literatuur (1947) 1869-1951

Inzet familie verplichten?

Inzet familie verplichten omdat de financiering niet toereikend is. 

De zorgvraag neemt toe, het aantal handen aan bed groeit niet evenredig  mee. Hoe kunnen zorgkosten worden beheerst? Om de primaire taak  ‘Kwaliteit van zorg leveren’ met ‘gezonde medewerkers’  te kunnen vervullen zoekt iedere zorgorganisatie naar manieren hoe dit te realiseren  binnen de huidige bekostiging vanuit de zorgzwaartepakketten. 

Deze financiering op basis van de ZZP-en is voor bijvoorbeeld Jeroen van den Oever, bestuurder van de Vierstroom, aanleiding geweest om vanaf 1 oktober 2012 te experimenteren in twee wooncentra om de familie te verplichten 4 uur per maand te helpen bij de ondersteuning van clienten. Het gaat hierbij om het maken van een praatje, wandelen, spelletjes doen, voorlezen of even bij de groep blijven als de verzorgende met een cliënt bezig is. Met deze maatregel wil de bestuurder een tweedeling tussen verschraalde zorg en luxe zorg voorkomen.  Ook wil hij de discussie aanzwengelen of de overheid verantwoordelijk is voor een volwaardig bestaan of dat je in de basis uit moet gaan van samenwerking met het netwerk van de cliënt. Op de website van de Vierstroom vind je meer informatie over het initiatief, zoals nieuwsuitzendingen en reacties van anderen. (bronvermelding: http://www.zorgleefplanwijzer.nl/nieuws/item/inzet-van-familie-verplichten.html)

Ik wilde in augustus 2013 met deze weblog de discussie starten op de vragen:
- ‘Wie is verantwoordelijk voor een volwaardig bestaan van de cliënt?’  
- ‘Moet je in de basiszorg er van uitgaan dat het netwerk van de cliënt kan worden ingezet?’

Hierbij dient eerst het begrip ‘volwaardig bestaan’ te worden geduid.

De  Dikke Van Dale  geeft de volgende betekenis aan de woorden ‘Volwaardig’ en ‘Bestaan’:
Het woord Volwaardig staat voor  ‘waaraan niets ontbreekt’. 
Het woord ‘bestaan’ wordt geduid als ‘leven: een menswaardig bestaan’, ‘het in wezen zijn’, ofwel ‘levensonderhoud: zich onderhouden’.

Kort samengevat:  ‘Volwaardig bestaan’ staat voor:  ‘Een leven waaraan niets ontbreekt’.
Degene die hierover mijn inziens  een oordeel kan geven is de persoon in kwestie zelf, want die is verantwoordelijk voor het leven van zijn eigen leven.  Ieder mens is tenslotte uniek en leeft zijn eigen leven op basis van zijn of haar eigen regievoering.  Het begrip ‘Eigen Regievoering’ is door dr. Lieneke Verkooijen omschreven als: ‘ het organiseren en coördineren van het eigen leven gericht op een goed leven in eigen ogen’.

Dr. Lineke Verkooijen, van Bureau Verkooijen & Beima en lector van het lectoraat ‘Klantenperspectief in ondersteuning en zorg’, is gepromoveerd op dit onderwerp(2006). Haar proefschrift draagt de titel: ‘Ondersteuning Eigen Regievoering & vraaggestuurde zorg’.  Dit proefschrift is op te vragen via trea@passievoorzorg.nl of rechtstreeks via info@oermodel.nl

Eigen Regievoering staat dus voor het organiseren en coördineren van het eigen leven gericht op een goed leven in eigen ogen. Hierin is ieder mens uniek, want ieder mens leeft zijn eigen leven. Wanneer een persoon door ziekte en/of ouderdom beperkingen ondervindt, betekent dit dat hij of zij op onderdelen van het leven van het eigen leven ondersteuning nodig heeft.
Dr. Lineke Verkooijen beschrijft in haar proefschrift dat ‘Eigen Regievoering’ een aantal gedragingen behelst  die voor een deel onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden en in samenhang opereren. Hierbij is het kerngedrag  ‘ keuzes maken’.  Zie schema onderaan de blog.

Wanneer het kerngedrag ‘Keuzes maken’ is, betekent dit dat de cliënt ook keuzes kan maken wie hem of haar kan ondersteunen  bij die onderdelen van zijn of haar leven waar hulp door derden nodig is. Dit brengt mij op de vraag: ‘Wie is (mede)verantwoordelijk  voor een volwaardig bestaan?’.

Vanuit het begrip ‘Eigen Regievoering’ is ieder mens verantwoordelijk voor het leven van het eigen leven gericht op een goed leven in eigen ogen. De cliënt met een beperking kan invloed uitoefenen en kiezen wie uit zijn netwerk, in een gelijkwaardige interactie en overleg, toegevoegde waarde kan bieden gericht op een goed leven in eigen ogen.  Wanneer het eigen netwerk hierin ‘te kort’ schiet, kan aanspraak gedaan worden op de professional op basis van indicatie van zorg door de zorgzwaartepakketten.  Dit betekent in mijn opinie dat ieder mens zelf verantwoordelijk is voor zijn volwaardige bestaan en derden (sociale netwerk en professionals) hierin een toegevoegde waarde kunnen leveren. Hierin kan de persoon in kwestie hulp vragen en derden kunnen vragen of zij hulp kunnen en mogen bieden.

Het verplichten van de familie om 4 uur ondersteunende activiteiten te verrichten in de zorginstelling is vanuit het instituut bedacht. De zorginstelling trekt hiermee de grens tussen zorg en welzijn. Wij zijn verantwoordelijk voor de zorg en voor de ondersteunende activiteiten ‘niet’ en hiervoor verplichten wij de familie een bijdrage te leveren.  

Ik ben zelf niet tegen de inzet van familie, maar wel tegen het verplicht stellen. Het  probleem, beperkte financiële middelen, wordt vanuit het instituut effectief opgelost: Inzet familie. Dit sluit aan bij de essentie van hulpverlenen, namelijk problemen oplossen: Hoe kunnen wij dit probleem zo goed mogelijk (bij voorkeur bewezen effectief) oplossen?”. De vraag is of deze regel ‘verplicht stellen’ een bijdrage levert aan een goed leven in eigen ogen, waar de cliënt vooral in geïnteresseerd is. De toegevoegde waarde kan per cliënt zeer verschillend zijn. Daarnaast bestaat ook de kans dat de familieleden, goed bedoeld, ook andere cliënten op de woonafdeling betrekken bij activiteiten waar die cliënt  niet om gevraagd heeft. Die cliënten kunnen hiermee gehinderd worden in het leven van het eigen leven.

Wanneer de zorgorganisatie een bijdrage wil leveren aan een volwaardig bestaan  van de cliënt, ofwel een leven bieden waaraan niets ontbreekt, is het goed stil te staan bij de rol van de professional bij de eigen regievoering van de cliënt. De professional dient in ieder geval geen belemmerende factor te zijn op het kunnen leven van het eigen leven door de cliënt. 

De Zonnehuisgroep te Vlaardingen werkt vanuit ‘Zorggemeenschap 2.0’, waarbij het vertrekpunt de klant is. Ook hier is men bewust dat het bieden van een leven waaraan niets ontbreekt, niet bekostigd kan worden uit alleen de zorgzwaartepakketten. Het vertrekpunt in deze organisatie is de Eigen Regievoering van de cliënt te ondersteunen, zodat de cliënt een goed leven in eigen ogen kan leiden. De bestuurder , Mark Janssen, wordt hierover geïnterviewd door ‘In Voor Zorg’.  Méér hierover, zie ook http://treablog.wordpress.com/2013/06/17/zorggemeenschap-2-0-en-oermodel-gaat-goed-samen/.

Samenvattend:

De cliënt is eindverantwoordelijk voor een volwaardig bestaan en voert hierin zijn eigen regie. Bij ziekte en/of beperkingen kan de cliënt een aantal zaken niet zelfstandig uitvoeren , waar voor hij/zij in eerste instantie gebruik maakt van het eigen netwerk. Dit hoeft dus niet per definitie de familie te zijn. Wanneer het eigen netwerk niet toereikend is, kan de professional  hulp verlenen op basis van de wensen van de cliënt om de juiste zorg op het  juiste moment te leveren, waarbij de cliënt nog steeds zelf de regie houdt over een goed leven in eigen ogen, ofwel volwaardig bestaan. 

Door het goed in kaart brengen van de wensen van de cliënt om een goed leven in eigen ogen te leiden, wordt tevens zichtbaar op welke onderdelen m.b.t. zorg en welzijn ondersteuning nodig is. Dan kan aansluitend, in een gelijkwaardige interactie met de cliënt, worden afgestemd, wie waar wanneer een toegevoegde bijdrage kan leveren. Hierbij kan ook het trekken van de eigen portemonnee, naast de vergoeding uit de basiszorg, een keuze zijn van de cliënt zijn om een volwaardig bestaan te kunnen leiden en hierin niet afhankelijk te zijn van derden, zoals o.a. de familie.

Om de financiering toereikend te houden, is mijn inziens eerst een stap op de plaats nodig om te kijken hoe het primaire proces van zorg is georganiseerd. 

Contactgegevens

Huisterheide 28
8521 ND  Sint Nicolaasga

Tel: 06-46745109 06-46745109
E-mail: trea@passievoorzorg.nl
treavanderwijk

K.v.K.: 01129088